Democratie in coronatijd

In coronatijd gaat ook het democratisch proces door. Soms in de vorm van een debat tussen de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders over de aanpak en de gevolgen van de coronacrisis. En op een ander moment wordt raadsleden gevraagd om belangrijke besluiten te nemen voor de toekomst van de stad, zoals de inrichting van de fysieke leefomgeving (Omgevingsvisie) of de energietransitie (Regionale Energiestrategie).

We vragen burgemeester en voorzitter van de gemeenteraad Gert-Jan Kats en raadsgriffier Franske van Hooijdonk naar hun ervaringen met vergaderen in deze uitzonderlijke tijd.

Waarom is het belangrijk dat de gemeenteraad vergadert in deze tijd?

Kats: “De gemeenteraad is de gekozen volksvertegenwoordiging van Veenendaal. Raadsleden staan als geen ander in verbinding met inwoners, organisaties en bedrijven in Veenendaal. Omdat de coronacrisis iedereen raakt, is het belangrijk dat de raad betrokken is bij de aanpak van deze crisis en het college hierop controleert. Maar denk bijvoorbeeld ook aan inwoners die willen bouwen of verbouwen. Voor hen is het belangrijk dat bestemmingsplannen worden vastgesteld en bouwvergunningen verleend.”

Hoe ziet vergaderen in coronatijd eruit?

Van Hooijdonk: “In principe mogen fysieke raadsvergaderingen met maximaal 100 deelnemers ook na de uitbraak van het coronavirus nog steeds doorgaan. Uiteraard wel op voorwaarde dat alle hygiënemaatregelen ter bestrijding van het coronavirus in acht worden genomen, zoals 1,5 meter afstand van elkaar. Toch is dat nog steeds niet ideaal. Sommige raadsleden verlenen mantelzorg, weer andere vallen zelf in risicogroepen. Zij voelen zich er niet prettig bij als zij toch in het gemeentehuis moeten vergaderen. Daarnaast vinden raadsleden het belangrijk om rekening te houden met de richtlijnen en adviezen die voor heel Nederland gelden. Omdat het in een democratie belangrijk is dat ieder raadslid moet kunnen deelnemen aan de vergadering, zijn we digitaal gaan vergaderen.”

Welke mogelijkheden zijn daarvoor aanwezig?

Van Hooijdonk: “Begin april heeft de Rijksoverheid in sneltreinvaart de spoedwet digitale besluitvorming afgehandeld. Hiermee werd het mogelijk om ook in een digitale raadsvergadering rechtsgeldige besluiten te nemen. Daarvoor was dat nog niet toegestaan en moesten raadsleden fysiek bijeen komen om wettige besluiten te nemen. Nadat de spoedwet in werking is getreden, heeft de gemeenteraad in april voor het eerst digitaal vergaderd én besluiten genomen.”

Wat vraagt dat?

Van Hooijdonk: “Een digitale raadsvergadering vergt meer dan een gemiddeld videogesprek met familie of vrienden. Veel eisen die voor normale raadsvergaderingen gelden, zijn ook van toepassing op digitale raadsvergaderingen. Zo moeten raadsvergaderingen openbaar zijn. In een digitale raadsvergadering betekent dit dat inwoners en andere geïnteresseerden de vergadering moeten kunnen volgen via een livestream. In Veenendaal waren we al gewend om raadsvergaderingen digitaal uit te zenden via ons raadsinformatiesysteem en Facebook. Maar omdat er bij diverse raden in het land storingen zijn geweest in de uitzendingen, hebben wij sinds de coronacrisis ook een livestream via YouTube opgezet. Daarnaast is het belangrijk dat de persoonlijke aanwezigheid van raadsleden in de digitale vergadering kan worden vastgesteld. Aan het begin van de vergadering worden de namen van alle 33 raadsleden één voor één opgenoemd waarna zij camera en geluid even aanzetten en zich ‘aanwezig’ melden. Voor de kijkers is dat vast een opmerkelijk tafereel..”

Hoe zijn de vergaderingen tot nu toe verlopen?

Kats: “Allereerst een compliment aan alle raadsleden. Zij hebben zich bijzonder snel aangepast aan de nieuwe situatie. In een digitale vergadering ben je nog afhankelijker van elkaar voor een ordelijk verloop van de vergadering. Tot nu toe zijn de vergaderingen heel gedisciplineerd verlopen.”

Van Hooijdonk: “Als je met 33 raadsleden in een vergadering zit, kan het bijna niet anders of beeld en geluid hapert een keer. Al is dit maar een enkele keer voorgekomen. Ook het inspreekrecht voor inwoners en organisaties hebben we digitaal kunnen regelen. We zijn er trots op dat we dit in zo’n korte tijd met elkaar hebben bereikt.”

Blijft de raad voorlopig digitaal vergaderen?

Kats: “Ondanks dat het digitaal vergaderen tot nu toe goed verloopt, is het niet ideaal. De interactie in het debat wordt in een digitale vergadering gemist.  Terwijl we net gewend zijn aan digitaal vergaderen, denken we dus al weer na over de mogelijkheden om fysiek bij elkaar te komen. Fysiek vergaderen in de raadzaal met onderling 1,5 meter afstand brengt overigens weer heel andere uitdagingen met zich mee..”

Naar overzicht